Thay đổi lớn từ Nyukan: Học tiếng Nhật và kiến thức đời sống trở thành điều kiện xét vĩnh trú

Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Trú đóng Nhật Bản (Nyukan) đang lên kế hoạch triển khai “Chương trình học tiếng Nhật và kiến thức đời sống” (tên tạm gọi), biến chứng chỉ này thành điều kiện bắt buộc để xét duyệt tư cách vĩnh trú và nhập quốc tịch. Đây là bước ngoặt lớn trong chính sách quản lý người nước ngoài của Chính phủ Nhật Bản vừa được Nhóm Dự án (Project Team) trực thuộc Thứ trưởng Bộ Tư pháp công bố vào ngày 03/07/2026. Thay vì chỉ xét thời gian cư trú như trước đây, quốc gia này sẽ chuyển sang đánh giá toàn diện mức độ hòa nhập và khả năng thích nghi thực tế của công dân ngoại quốc.

Thay đổi cốt lõi trong chính sách xin vĩnh trú và nhập quốc tịch Nhật Bản

Theo phương hướng cải cách mới nhất, việc hoàn thành chương trình học bắt buộc này sẽ được áp dụng nghiêm ngặt vào các khung pháp lý sau:

• Đối với người xin vĩnh trú: Việc hoàn thành chương trình sẽ trở thành điều kiện tiên quyết để được cấp phép vĩnh trú. Quy định này áp dụng cho tất cả các đối tượng, kể cả những người đã sinh sống và làm việc liên tục tại Nhật Bản trên 10 năm.
• Đối với người xin nhập quốc tịch: Chính phủ Nhật Bản đang xem xét đưa việc tham gia khóa học cũng như mức độ hiểu biết pháp luật, văn hóa sau khi học vào hệ thống tiêu chí chấm điểm và đánh giá hồ sơ trực tiếp.
• Yêu cầu chứng chỉ ngắn hạn: Chính phủ cũng cân nhắc áp dụng quy định yêu cầu người xin vĩnh trú hoặc nhập quốc tịch phải đạt một trình độ tiếng Nhật nhất định ngay cả trước khi chương trình này được vận hành đầy đủ trên toàn quốc.

Tiêu chuẩn hóa theo mô hình Âu – Mỹ và lộ trình triển khai

Hiện nay, nhiều quốc gia phát triển tại Châu Âu và Bắc Mỹ đã áp dụng các bộ tiêu chuẩn khắt khe đối với người nhập cư về trình độ ngôn ngữ, hiểu biết luật pháp và kiến thức văn hóa sở tại. Trong khi đó, Nhật Bản vẫn chưa có một hệ thống đào tạo thống nhất ở cấp quốc gia mà chủ yếu do các doanh nghiệp hoặc chính quyền địa phương tự thực hiện.

Để xây dựng một xã hội hòa nhập bền vững, lộ trình triển khai hệ thống quản lý quốc gia mới đã được ấn định cụ thể:

• Năm tài chính 2027: Tập trung xây dựng khung nội dung chương trình giảng dạy, phát triển hệ thống quản lý dữ liệu và xác nhận lịch sử tham gia khóa học của từng người nước ngoài trên hệ thống của Nyukan.
• Năm tài chính 2028: Chính thức bấm nút triển khai thí điểm chương trình trên thực tế trước khi áp dụng bắt buộc trên diện rộng.

Nội dung cốt lõi của khóa học sẽ xoay quanh ba trụ cột: Nâng cao năng lực Nhật ngữ giao tiếp và làm việc; Nắm vững luật pháp và quy tắc ứng xử xã hội; Kiến thức thực tế về văn hóa, lối sống bản địa.

Du học sinh Việt Nam cần chuẩn bị gì trước quy định mới của Nyukan?

Sự thay đổi mang tính lịch sử này gửi đi một tín hiệu rõ ràng: Việc chỉ sang Nhật làm việc theo thời gian không còn là tấm vé bảo hiểm cho tương lai lâu dài. Muốn định cư, bạn bắt buộc phải học tập nghiêm túc. Điều này mang lại lợi thế lớn cho lộ trình du học chính quy:

• Ý thức học ngôn ngữ ngay từ đầu: Du học sinh được đào tạo bài bản từ trường Nhật ngữ và trường chuyên môn/đại học sẽ dễ dàng vượt qua các kỳ kiểm tra năng lực của Nyukan so với lao động thuần túy.
• Tránh bẫy “Cắt ngắn giai đoạn”: Người học cần lựa chọn các trung tâm tư vấn du học uy tín có tích hợp sẵn các lớp giáo dục định hướng văn hóa, luật pháp giao thông, quy định làm thêm ngay tại Việt Nam để xây dựng nền tảng vững chắc, tránh các vi phạm đáng tiếc làm ảnh hưởng đến hồ sơ vĩnh trú sau này.